Przejście na emeryturę a urlop wypoczynkowy – ile dni się należy i czy można wykorzystać cały urlop

Przejście na emeryturę a urlop wypoczynkowy to temat, o który pytają i pracodawcy i pracownicy. Wielu z nich zastanawia się, jaki jest wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika, który przechodzi na emeryturę. Odpowiedź zależy od tego, w którym miesiącu kończy się umowa i ile urlopu pracownik już wykorzystał.

Jaki urlop przysługuje pracownikowi w ogóle

Zgodnie z art. 152 § 1 Kodeksu pracy pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego i płatnego urlopu wypoczynkowego i nie może się tego prawa zrzec. Wymiar urlopu wynosi 20 dni przy stażu pracy krótszym niż 10 lat albo 26 dni przy stażu co najmniej 10-letnim (art. 154 § 1 Kodeksu pracy). Do stażu wlicza się też okresy nauki, np. ukończenie szkoły wyższej to 8 lat (art. 155 Kodeksu pracy), a od 2026 r. także m.in. okresy umów zlecenia i prowadzenia działalności gospodarczej. U pracownika zatrudnionego na części etatu wymiar urlopu jest proporcjonalnie niższy.

Przejście na emeryturę a urlop wypoczynkowy w roku odejścia

Jeśli pracownik rozwiązuje umowę w związku z przejściem na emeryturę, jego urlop za ten rok nie wynosi 26 dni, tylko odpowiednio mniej. Stosuje się art. 155(1) § 1 pkt 1 Kodeksu pracy: w roku, w którym ustaje stosunek pracy, pracownikowi przysługuje u dotychczasowego pracodawcy urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u niego w tym roku.

Przy liczeniu proporcji obowiązują dwie zasady zaokrąglania:

• niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca. Czyli jak pracownik odchodzi np. 2 lipca, ma urlop liczony normalnie za cały lipiec,
• niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia.

Przykład. Od 1 stycznia 2026 r. pracownik ma prawo do 26 dni urlopu, bo jest to dla niego urlop kolejny. Z dniem 20 sierpnia 2026 r. rozwiązuje umowę w związku z przejściem na emeryturę. Przepracował w tym roku 7 pełnych miesięcy i część sierpnia, czyli po zaokrągleniu 8 miesięcy. Urlop za 2026 r.: 26 × 8/12 = 17,33 dnia, po zaokrągleniu 18 dni.

Odchodzę na emeryturę – ile urlopu mi się należy? Tabela na każdy miesiąc

Poniżej wymiar urlopu w roku przejścia na emeryturę dla pełnego etatu, w zależności od miesiąca, w którym kończy się umowa. Wyniki są już zaokrąglone w górę.

Do tego dochodzi zaległy urlop z poprzedniego roku, jeśli pracownik go nie wykorzystał. Zaległy urlop nie podlega proporcji, przysługuje w całości, w takiej ilości dni, jaką pracownik przenosi z poprzedniego roku.

Czy można wykorzystać cały urlop przed emeryturą?

Tak, jeśli pracodawca go udzieli. Prawo do urlopu kolejnego pracownik nabywa w całości 1 stycznia, więc może go wykorzystać na początku roku, zanim umowa się skończy. Art. 155(1) § 1 pkt 1 Kodeksu pracy wprost przewiduje, że proporcja nie ma zastosowania, jeśli przed ustaniem stosunku pracy pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze. Pracodawca nie może wtedy żądać zwrotu wynagrodzenia za nadwyżkę urlopu ani jej potrącić.

Przykład. Pracownica planuje przejść na emeryturę z końcem kwietnia 2027 r. Pracodawca udziela jej w lutym i marcu 26 dni urlopu. Proporcjonalnie za 4 miesiące należałoby się jej 9 dni.

Niewykorzystany urlop a emerytura – ekwiwalent

Jeśli pracownik nie wykorzysta urlopu do dnia rozwiązania umowy, pracodawca wypłaca mu ekwiwalent pieniężny za urlop niewykorzystany (art. 171 § 1 Kodeksu pracy). Dotyczy to zarówno urlopu proporcjonalnego za rok odejścia, jak i zaległego urlopu z lat poprzednich. Ekwiwalent wypłaca się w dniu rozwiązania umowy. Szczegóły omawiamy w artykule termin wypłaty ekwiwalentu za urlop.

Urlop wypoczynkowy, ekwiwalent, odprawę emerytalną i świadectwo pracy przy odejściu na emeryturę omawiamy krok po kroku na przykładach w kursie Specjalista do spraw kadr i płac.

Przejście na emeryturę i ponowne zatrudnienie u tego samego pracodawcy a urlop

Osiągnięcie wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn) nie oznacza jeszcze automatycznie emerytury. Pracownik musi złożyć wniosek do ZUS. Jeśli nadal pracuje u pracodawcy, u którego był zatrudniony bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury i nie rozwiązał z nim umowy, ZUS nie wyda decyzji o przyznaniu prawa do emerytury.

W praktyce zwykle umowę o pracę się rozwiązuje, a jeśli obie strony chcą nadal współpracować, zawiera się nową.

Dla urlopu wypoczynkowego oznacza to, że:

• za okres pierwszej umowy pracownik ma urlop proporcjonalny, rozliczony jak pokazaliśmy wyżej,
• z nowej umowy nabywa urlop proporcjonalny do okresu do końca roku (przy umowie co najmniej do końca roku) i do wymiaru etatu,
• niewykorzystanego urlopu z pierwszej umowy nie trzeba wypłacać jako ekwiwalentu, jeśli strony uzgodnią, że pracownik wykorzysta go w czasie nowej umowy zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu poprzedniej (art. 171 § 3 Kodeksu pracy).
• Czy idąc na emeryturę mogę „zostawić” urlop, jeśli dalej będę pracować na pół etatu? Tak, ale tylko za porozumieniem z pracodawcą.

Jak zgłosić przejście na emeryturę pracodawcy

„Przejście na emeryturę” nie jest osobnym sposobem rozwiązania umowy. Umowę kończy się na zwykłych zasadach, czyli za wypowiedzeniem złożonym przez pracownika, z zachowaniem okresu wypowiedzenia (art. 36 Kodeksu pracy) albo za porozumieniem stron.

Pracownikowi, który spełnia warunki do emerytury i którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa emerytalna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia (art. 92(1) Kodeksu pracy). Odprawę wypłaca się tylko raz. Wyższe odprawy mogą wynikać z przepisów szczególnych, np. dla pracowników samorządowych czy nauczycieli albo z układu zbiorowego pracy obowiązującego w zakładzie pracy.

Czy przysługuje dodatkowy urlop przed emeryturą?

Kodeks pracy nie przewiduje żadnego urlopu przedemerytalnego ani dodatkowych dni za samo zbliżanie się do osiągnięcia wieku emerytalnego. Pracownik ma tylko urlop wypoczynkowy w wymiarze 20 albo 26 dni, liczony proporcjonalnie w roku odejścia z pracy. Dodatkowy urlop może wynikać z przepisów szczególnych (np. dla osób z orzeczeniem o niepełnosprawności), z układu zbiorowego pracy albo z regulaminu w danym zakładzie, więc warto to sprawdzić u siebie.

Najczęstsze pytania